کابل فیبر نوری
فهرست مطالب
- مقدمه
- Core در فیبر نوری چیست؟
- ژله‌ای (Filled) و خشک (Unfilled) چه فرقی دارند؟
- کابل‌های خاکی و کانالی؛ آشنایی با OBUC، OBFC، OCUC و OCFC
- Micro Cable چیست؟
- Drop Cable چیست؟ تفاوت 2S و 3S
- کابل Central Tube چیست؟
- Central Tube Armored Cable
- ADSS (All-Dielectric Self-Supporting) چیست؟
- ADSS Span 80 و ADSS Span 150 یعنی چه؟
- کابل نوری هوایی خودنگهدار تک‌روکشه (Optical Self Supporting Aerial Cable Single Jacket)
- Duct And Aerial Fiber Optic Cable؛ نسخه‌ی ژله‌ای و خشک
- Composite Cables Power & Optic چیست؟
- Submarine Fiber Optic Cable؛ کابل زیردریایی
- Armored یعنی چه؟
- Aramid و Kevlar در کابل فیبر نوری
- All-Dielectric چیست؟
- جدول جامع مقایسه انواع کابل فیبر نوری
- راهنمای انتخاب کابل برای فروشنده
- اشتباهات رایج تازه‌کارها درباره کابل فیبر نوری
مقدمه
در این مقاله قرار است تفاوت‌ها و اصطلاحات مربوط به کابل‌های فیبر نوری را قدم‌به‌قدم و به زبان ساده بررسی کنیم؛ طوری که حتی اگر آشنایی زیادی با این حوزه ندارید، در طول مطلب به‌راحتی با مفاهیم مختلف آشنا شوید.
شاید هنگام خرید یا انتخاب کابل فیبر نوری با اصطلاحاتی مثل OBUC، ADSS، Core، Armored یا Aramid روبه‌رو شده باشید و در نگاه اول این کلمات کمی پیچیده به نظر برسند. اما هرکدام از این اصطلاحات به یک ویژگی مشخص در ساختار، نحوه نصب یا کاربرد کابل اشاره می‌کنند و وقتی مفهومشان را بدانید، انتخاب کابل مناسب خیلی ساده‌تر می‌شود.
کابل فیبر نوری فقط یک نوع کابل نیست؛ بلکه خانواده‌ای از کابل‌هاست که هرکدام برای شرایط خاصی طراحی شده‌اند. تفاوت آنها معمولاً به عواملی مانند این موارد بستگی دارد:
▪ محیط نصب: زیر خاک، داخل کانال، روی هوا یا زیر آب
▪ ساختار داخلی: کابل
▪ مقاومت مکانیکی: در برابر کشش و ضربه
▪ ماده ژله‌ای: وجود یا نبود آن برای محافظت در برابر رطوبت
▪ تعداد رشته‌های فیبر
▪ نوع کاربرد نهایی
در ادامه، از مفاهیم پایه‌ای مثل Core شروع می‌کنیم و به‌مرور با اصطلاحاتی مانند OBUC، OCFC، ADSS، Span، Armored و Aramid آشنا می‌شویم. در کنار آن، ساختار داخلی کابل و تفاوت مدل‌های مختلف را هم بررسی می‌کنیم تا در نهایت بتوانید مشخصات فنی کابل‌ها را راحت‌تر بخوانید و کابل مناسب پروژه خودتان را با اطمینان بیشتری انتخاب کنید.
Core در فیبر نوری چیست؟
واژه‌ی Core در دنیای فیبر نوری دقیقاً دو معنی متفاوت دارد و اشتباه‌گرفتن آنها یکی از رایج‌ترین سردرگمی‌های تازه‌کارهاست.
۱. Core به معنای هسته فیبر: در ساختار خود یک رشته فیبر نوری، Core همان هسته‌ی مرکزی بسیار نازک شیشه‌ای است که نور در آن حرکت می‌کند. دور Core لایه‌ای به نام Cladding قرار دارد که با ضریب شکست متفاوت، نور را داخل Core نگه می‌دارد و اجازه نمی‌دهد نور از فیبر خارج شود.
۲. Core به معنای تعداد رشته‌های فیبر داخل کابل: اما وقتی یک فروشنده می‌پرسد «کابل چند Core می‌خواهید؟»، منظورش هسته‌ی داخل فیبر نیست؛ منظور تعداد رشته‌های فیبر نوری داخل آن یک کابل است. مثلاً کابل ۱۲ Core یعنی داخل روکش این کابل، ۱۲ رشته فیبر نوری مجزا قرار دارد.
اعداد رایج برای تعداد Core در بازار معمولاً از این مجموعه انتخاب می‌شوند: 2، 4، 6، 12، 24، 48، 72، 96 و 144 رشته. هرچه پروژه به ظرفیت انتقال بیشتری نیاز داشته باشد (مثلاً بک‌بون یک شهر در مقابل اتصال یک ساختمان)، معمولاً به سمت کابل‌های با تعداد Core بالاتر می‌روند.
نکته مهم: «Core به‌عنوان هسته یک فیبر» و «تعداد Core یک کابل» دو کاربرد کاملاً متفاوت از یک واژه هستند؛ در مکالمه با مشتری همیشه مشخص کنید کدام منظور مد نظر است.
ژله‌ای (Filled) و خشک (Unfilled) چه فرقی دارند؟
یکی از مهم‌ترین مشخصه‌هایی که در انتخاب کابل فیبر نوری برای محیط‌های بیرونی بررسی می‌شود، وجود یا عدم وجود ماده‌ی پرکننده (ژل) در ساختار کابل است.
Filled (ژله‌ای)
داخل کابل با ماده‌ای ژل‌مانند پر شده که از نفوذ آب و رطوبت به فیبرها جلوگیری می‌کند. این نوع بیشتر برای محیط‌های بیرونی، دفن مستقیم در خاک یا شرایطی که احتمال نفوذ رطوبت جدی است، مناسب‌تر است.
Unfilled (خشک)
فاقد ژل است و معمولاً از الیاف یا نوارهای ضدآب خشک برای محافظت استفاده می‌کند. نصب و اسپلایس آن تمیزتر و راحت‌تر است و برای بسیاری از کاربردهای کانالی/داکتی که رطوبت کمتر مسئله‌ساز است، انتخاب رایجی است.
مهم است تأکید کنیم که نمی‌توان به‌طور مطلق گفت «کابل ژله‌ای همیشه بهتر است» یا برعکس. انتخاب بین این دو باید بر اساس طراحی پروژه، شرایط واقعی محل نصب (رطوبت خاک، احتمال ورود آب به کانال، دمای محیط) و توصیه‌ی مهندس طراح شبکه انجام شود، نه فقط بر پایه یک قاعده کلی.
کابل‌های خاکی و کانالی؛ آشنایی با OBUC، OBFC، OCUC و OCFC
دو محیط بسیار رایج برای نصب زیرزمینی کابل فیبر نوری عبارت‌اند از: Buried (خاکی/دفنی) که کابل مستقیماً زیر خاک دفن می‌شود، و Conduit (کانالی) که کابل داخل یک لوله یا داکت از پیش نصب‌شده کشیده می‌شود. ترکیب این دو محیط با Filled/Unfilled، چهار کد رایج زیر را می‌سازد:
OBUC — Optical Buried Unfilled Cable: کابل نوری خاکی، خشک (بدون ژل).
OBFC — Optical Buried Filled Cable: کابل نوری خاکی، ژله‌دار.
OCUC — Optical Conduit Unfilled Cable: کابل نوری کانالی، خشک (بدون ژل).
OCFC — Optical Conduit Filled Cable: کابل نوری کانالی، ژله‌دار.
← برای دیدن همه‌ی ستون‌ها، جدول را به کنار بکشید
| کد | محیط نصب | ژله‌ای/خشک | کاربرد رایج |
|---|---|---|---|
| OBUC | خاکی/دفنی | خشک | دفن مستقیم با رطوبت کمتر |
| OBFC | خاکی/دفنی | ژله‌ای | دفن مستقیم، رطوبت بالا |
| OCUC | کانالی/داکت | خشک | داخل داکت، رطوبت کنترل‌شده |
| OCFC | کانالی/داکت | ژله‌ای | داخل داکت با احتمال نفوذ آب |
Micro Cable چیست؟
Micro Cable به دسته‌ای از کابل‌های فیبر نوری گفته می‌شود که با قطر و وزن به‌مراتب کمتر نسبت به کابل‌های معمولی طراحی شده‌اند. این کاهش حجم معمولاً با استفاده از تیوب‌های نازک‌تر، تعداد کمتر لایه‌های محافظ و طراحی فشرده‌تر ساختار داخلی به‌دست می‌آید.
مهم‌ترین ارتباط Micro Cable با مفهومی به نام Microduct است؛ داکت‌های بسیار باریکی که به‌طور خاص برای عبور همین نوع کابل‌های کم‌قطر طراحی شده‌اند. ترکیب Micro Cable و Microduct این امکان را می‌دهد که در یک مسیر با فضای فیزیکی محدود، چندین میکروداکت و در نتیجه چندین کابل جدا از هم عبور داده شود؛ چیزی که با کابل‌های معمولی و داکت‌های بزرگ‌تر عملاً امکان‌پذیر نیست.
مزیت اصلی این کابل‌ها در پروژه‌های شهری، ساختمان‌های با فضای کاناژ محدود و طرح‌های توسعه‌ی تدریجی شبکه دیده می‌شود؛ جایی که هزینه و فضای حفاری یا کاناژ اضافه، محدودیت جدی است. در مقابل کابل‌های معمولی فیبر نوری، Micro Cable معمولاً مقاومت مکانیکی کمتری در برابر فشار مستقیم دارد و بیشتر متکی به محافظت داکت اطراف خود است، نه ساختار مکانیکی خودش.
Drop Cable چیست؟ تفاوت 2S و 3S
Drop Cable به کابل‌هایی گفته می‌شود که معمولاً در آخرین بخش شبکه، یعنی «شبکه‌ی دسترسی» و اتصال نزدیک به محل مشترک (خانه، دفتر یا ساختمان) استفاده می‌شوند. این کابل‌ها معمولاً قطر کمتر و انعطاف بیشتری نسبت به کابل‌های بک‌بون دارند.
یکی از مفاهیم رایج در Drop Cable، وجود عضو یا عضوهای Messenger (مهار) در کنار بخش نوری کابل است؛ سیم یا رشته‌ی مقاومی که وزن و کشش کابل هنگام آویزان‌بودن بین دو نقطه (مثلاً از تیر تا داخل ساختمان) را تحمل می‌کند، بدون این‌که فشار مستقیمی به فیبرهای نوری وارد شود.
نکته‌ی مهم درباره‌ی 2S و 3S: نام‌گذاری‌های Drop Cable 2S و 3S بیشتر به تعداد یا آرایش اعضای مهار و ساختار مقطع کابل نزد سازندگان مختلف اشاره دارد. از آن‌جا که این نام‌گذاری‌ها بین برندها و کارخانه‌های مختلف می‌تواند متفاوت باشد و یک استاندارد جهانی یکسان برای آن یافت نشد، در این مقاله ساختار قطعی و یکسانی برای 2S/3S ادعا نمی‌کنیم؛ توصیه می‌شود پیش از خرید، دیتاشیت دقیق همان سازنده را بررسی کنید.
کابل Central Tube چیست؟
در ساختار Central Tube، برخلاف کابل‌های چند‌تیوبی که هر دسته فیبر داخل تیوب جداگانه‌ای قرار می‌گیرد، تمام رشته‌های فیبر نوری داخل یک تیوب واحد در مرکز کابل جای می‌گیرند. این تیوب مرکزی معمولاً با ژل یا مواد ضدآب پر شده و دور آن لایه‌هایی از عضو تقویتی و روکش نهایی قرار دارد.
فیبرها داخل تیوب مرکزی معمولاً به‌صورت باندل‌ها یا با نوارهای رنگی از هم تفکیک می‌شوند تا شناسایی هر رشته در زمان اسپلایس ساده‌تر باشد. مزیت اصلی این طراحی، قطر نهایی کمتر و وزن سبک‌تر کابل نسبت به ساختارهای چند‌تیوبی با تعداد فیبر مشابه است، که همین موضوع نصب و کار با آن را ساده‌تر می‌کند.
کابل‌های Central Tube بیشتر در پروژه‌هایی با تعداد فیبر متوسط، مثل شبکه‌های دسترسی و اتصال بین ساختمان‌ها، کاربرد دارند؛ در مقابل، برای تعداد فیبر بسیار بالا معمولاً از ساختارهای چند‌تیوبی استفاده می‌شود.
Central Tube Armored Cable
این کابل ترکیبی از دو مفهومی است که تا این‌جا با آنها آشنا شدید: ساختار Central Tube (یک تیوب مرکزی حاوی همه‌ی فیبرها) به‌همراه یک لایه‌ی Armor یا زره محافظ، معمولاً از جنس نوار فولادی موج‌دار (Corrugated Steel Tape)، که دور تیوب مرکزی و زیر روکش نهایی قرار می‌گیرد.
نقش این زره فلزی، ایجاد محافظت مکانیکی اضافه در برابر ضربه، فشار، جویدگی جوندگان (مثل موش) و آسیب‌های فیزیکی هنگام دفن مستقیم یا عبور از مسیرهای پرخطر است. به همین دلیل، Central Tube Armored Cable بیشتر برای دفن مستقیم در خاک بدون لوله‌ی محافظ، یا مناطقی با ریسک بالای آسیب مکانیکی و جوندگان توصیه می‌شود.
تفاوت اصلی آن با Central Tube معمولی، دقیقاً همین لایه‌ی آرمور است؛ نسخه‌ی معمولی سبک‌تر و ارزان‌تر است اما محافظت مکانیکی کمتری دارد، در حالی‌که نسخه‌ی Armored قطر و وزن بیشتری دارد اما در محیط‌های پرخطر عمر مفید بالاتری ارائه می‌دهد.
ADSS (All-Dielectric Self-Supporting) چیست؟
ADSS مخفف عبارت All-Dielectric Self-Supporting است که هر بخش آن معنای مشخصی دارد:
All = تمام
Dielectric = دی‌الکتریک، یعنی عایق و غیررسانای الکتریسیته
Self-Supporting = خودنگهدار، یعنی بدون نیاز به سیم مهار جداگانه
در نتیجه، ADSS یک کابل فیبر نوری هوایی است که کاملاً بدون هیچ جزء فلزی رسانا ساخته شده و می‌تواند وزن و کشش خودش را بین دو تیر تحمل کند، بدون این‌که به یک سیم مهار مجزا نیاز داشته باشد. عضوهای تقویتی مکانیکی در ADSS معمولاً از الیاف غیرفلزی مثل آرامید (Aramid) تأمین می‌شوند که در بخش‌های بعدی بیشتر توضیح می‌دهیم.
ویژگی «تمام‌دی‌الکتریک بودن» اهمیت زیادی در نصب هوایی دارد، به‌خصوص وقتی کابل در مجاورت یا روی همان تیرهای خطوط برق فشار متوسط عبور می‌کند؛ چون نبود اجزای فلزی رسانا، ریسک انتقال جریان الکتریکی و خطرات ناشی از القای الکتریکی را به‌شدت کاهش می‌دهد.
ADSS Span 80 و ADSS Span 150 یعنی چه؟
واژه‌ی Span (دهانه) در کابل‌های هوایی به فاصله‌ی بین دو تکیه‌گاه، معمولاً دو تیر یا دکل، اشاره دارد که کابل بین آنها بدون تکیه‌گاه میانی آویزان و کشیده می‌شود. برای مثال، اگر دو تیر برق ۸۰ متر از هم فاصله داشته باشند، کابلی که برای این فاصله طراحی و انتخاب می‌شود باید بتواند وزن خودش را در طول این ۸۰ متر، همراه با بار باد و یخ احتمالی، بدون آسیب تحمل کند.
به همین منطق، ADSS Span 80 برای دهانه‌های حدود ۸۰ متری و ADSS Span 150 برای دهانه‌های بزرگ‌تر حدود ۱۵۰ متری طراحی می‌شوند. تفاوت اصلی این دو معمولاً در مقاومت کششی بالاتر، تعداد و ضخامت الیاف تقویتی (مثل آرامید) کابل با Span بزرگ‌تر است.
نکته مهم: عدد Span به‌هیچ‌وجه به معنای طول کل کابل نیست؛ این عدد صرفاً حداکثر فاصله‌ی مجاز بین دو تکیه‌گاه را نشان می‌دهد. انتخاب واقعی نوع کابل باید بر اساس مشخصات فنی دقیق سازنده، میزان کشش مجاز، افتادگی (Sag)، شرایط آب‌وهوایی منطقه (باد و یخ‌زدگی) و طراحی مهندسی پروژه انجام شود، نه فقط عدد Span.
کابل نوری هوایی خودنگهدار تک‌روکشه (Optical Self Supporting Aerial Cable Single Jacket)
در این نام، هر عبارت معنای مشخصی دارد: Aerial یعنی هوایی، Self Supporting یعنی خودنگهدار (بدون نیاز به سیم مهار مجزا)، و Single Jacket یعنی دارای یک لایه‌ی روکش خارجی واحد.
مفهوم «خودنگهدار بودن» یعنی خودِ ساختار داخلی کابل (معمولاً با کمک الیاف تقویتی مثل آرامید) به‌قدری مقاوم است که کابل می‌تواند وزن و کشش خودش را بین دو تیر تحمل کند، بدون این‌که به یک سیم فولادی یا مهار جداگانه در کنارش نیاز داشته باشد؛ درست مانند منطقی که در ADSS دیدیم.
تفاوت اصلی این نوع کابل با کابل‌های هوایی دارای سیم مهار جداگانه (که گاهی به‌صورت هشت‌شکل یا Figure-8 عرضه می‌شوند) این است که در آن‌جا یک سیم فلزی یا غیرفلزی مستقل، در کنار بخش نوری، وظیفه‌ی تحمل کشش را بر عهده دارد؛ در حالی‌که در نسخه‌ی خودنگهدار تک‌روکشه، همه‌چیز در یک روکش واحد و یکپارچه جمع شده است.
Duct And Aerial Fiber Optic Cable؛ نسخه‌ی ژله‌ای و خشک
برخی کابل‌های فیبر نوری طوری طراحی می‌شوند که هم برای نصب هوایی (Aerial) و هم برای عبور از داخل داکت (Duct) مناسب باشند؛ یعنی انعطاف کاربردی بیشتری نسبت به کابل‌های تک‌منظوره دارند.
در این خانواده هم مثل بخش‌های قبلی، دو نسخه‌ی Filled (ژله‌ای) و Unfilled (خشک) وجود دارد. نسخه‌ی ژله‌ای برای شرایطی که احتمال نفوذ رطوبت در بخش‌های هوایی یا داخل داکت بیشتر است (مثلاً مناطق مرطوب یا داکت‌های در معرض آب‌گرفتگی) مناسب‌تر است؛ نسخه‌ی خشک هم در شرایطی که رطوبت دغدغه‌ی جدی نیست و نصب/اسپلایس سریع‌تر اولویت دارد، انتخاب رایج‌تری است.
در عمل، این کابل‌ها گزینه‌ی مناسبی برای پروژه‌هایی هستند که مسیر کابل بخشی هوایی و بخشی داخل کانال دارد و پیمانکار ترجیح می‌دهد به‌جای دو نوع کابل مجزا، از یک محصول چندمنظوره استفاده کند.
در عمل، این کابل‌ها گزینه‌ی مناسبی برای پروژه‌هایی هستند که مسیر کابل بخشی هوایی و بخشی داخل کانال دارد و پیمانکار ترجیح می‌دهد به‌جای دو نوع کابل مجزا، از یک محصول چندمنظوره استفاده کند.
Composite Cables Power & Optic چیست؟
واژه‌ی Composite به‌معنای «ترکیبی» است. کابل Composite Power & Optic، همان‌طور که از نامش پیداست، مسیر انتقال فیبر نوری (داده) و رسانای برق (توان) را در یک مجموعه‌ی کابل واحد ترکیب می‌کند؛ یعنی به‌جای کشیدن دو کابل جداگانه برای داده و برق، هر دو در یک محصول ادغام شده‌اند.
این نوع کابل بیشتر در پروژه‌هایی کاربرد دارد که تجهیزات انتهایی هم به داده نیاز دارند و هم به تغذیه‌ی برق، مثل تغذیه‌ی دوربین‌های مداربسته یا تجهیزات فعال شبکه در نقاط دوردست که کشیدن دو خط جدا از نظر هزینه یا اجرا مقرون‌به‌صرفه نیست.
نکته ایمنی: از آن‌جا که بخش برق این کابل‌ها ولتاژ واقعی حمل می‌کند، نصب، اتصال و اسپلایس آنها باید فقط توسط افراد آموزش‌دیده و مطابق استانداردهای ایمنی برق و مقررات محلی انجام شود؛ ترکیب داده و برق در یک کابل، الزامات ایمنی را حذف نمی‌کند.
تفاوت اصلی آن با کابل فیبر نوری معمولی این است که کابل معمولی فقط داده منتقل می‌کند و از نظر ایمنی الکتریکی ساده‌تر است، در حالی‌که Composite Cable هم‌زمان با مزیت یک‌پارچگی نصب، نیازمند رعایت دقیق‌تر الزامات ایمنی برق نیز هست.
Submarine Fiber Optic Cable؛ کابل زیردریایی
کابل فیبر نوری زیردریایی برای عبور از بستر دریا و اقیانوس طراحی می‌شود و یکی از سنگین‌ترین و پیچیده‌ترین انواع کابل فیبر نوری از نظر ساختار محافظتی است. این کابل‌ها معمولاً شامل چندین لایه‌ی آرمور فولادی، ضدآب‌سازی عمیق و روکش‌های چندگانه هستند تا در برابر فشار آب، خوردگی و آسیب‌های مکانیکی (مثل تماس با لنگر کشتی یا فعالیت‌های صیادی) مقاومت کنند.
این نوع کابل عمدتاً برای مسیرهای بین‌قاره‌ای یا بین جزایر و سرزمین اصلی استفاده می‌شود؛ یعنی جایی که هیچ گزینه‌ی زمینی برای عبور کابل وجود ندارد و تنها راه اتصال، عبور از زیر آب است.
دلیل تفاوت اساسی آن با کابل‌های معمولی زمینی، شرایط محیطی به‌مراتب سخت‌تر زیر آب است: فشار زیاد در اعماق، خطر خوردگی طولانی‌مدت، و دشواری بسیار بالای تعمیر در صورت بروز آسیب؛ به همین دلیل ضریب اطمینان و لایه‌های محافظتی این کابل‌ها به‌طور قابل‌توجهی بیشتر از کابل‌های زمینی معمولی است.
Armored یعنی چه؟
Armored یا زره، به یک لایه‌ی محافظ اضافه در ساختار کابل فیبر نوری گفته می‌شود که معمولاً از جنس نوار فولادی موج‌دار (Corrugated Steel Tape) یا گاهی سیم‌های فولادی است و بین لایه‌های داخلی و روکش نهایی کابل قرار می‌گیرد.
هدف اصلی از استفاده‌ی آرمور، افزایش مقاومت مکانیکی کابل در برابر عواملی مثل فشار مستقیم، ضربه، له‌شدگی و به‌خصوص جویدگی جوندگان مانند موش است؛ خطری که به‌ویژه برای کابل‌های دفن‌شده مستقیم در خاک بدون لوله‌ی محافظ، بسیار جدی است.
تفاوت کابل Armored و غیر Armored در همین لایه‌ی اضافه خلاصه می‌شود: کابل غیر Armored سبک‌تر، نازک‌تر و ارزان‌تر است اما در برابر آسیب مکانیکی آسیب‌پذیرتر است؛ کابل Armored سنگین‌تر و گران‌تر است اما در محیط‌های پرخطر عمر مفید و امنیت بیشتری فراهم می‌کند.
Aramid و Kevlar در کابل فیبر نوری
Aramid (آرامید) نام یک خانواده از الیاف مصنوعی بسیار مقاوم است که به‌دلیل استحکام کششی بالا و وزن سبک، در صنایع مختلف از جمله کابل‌سازی استفاده می‌شود. Kevlar در واقع نام تجاری معروفی است که به یکی از انواع رایج همین الیاف آرامیدی اشاره دارد؛ یعنی هر Kevlar یک نوع آرامید است، اما هر آرامیدی لزوماً برند Kevlar نیست.
در کابل فیبر نوری، نقش اصلی رشته‌های آرامیدی، افزایش استحکام کششی کابل است؛ همان چیزی که در ساختارهای خودنگهدار مثل ADSS یا Drop Cable به کابل کمک می‌کند وزن خودش را تحمل کند، بدون این‌که فشار مستقیمی به رشته‌های شکننده‌ی فیبر نوری وارد شود.
نکته مهم: آرامید یا Kevlar هیچ ارتباطی با Core فیبر یا انتقال نور ندارند؛ این الیاف صرفاً نقش تقویت مکانیکی دارند، نه انتقال داده.
اگر داخل یک کابل شبکه یا فیبر نوری نخ‌های زرد یا زرد‌رنگ مقاوم دیدید که معمولاً کنار فیبرها یا زیر روکش قرار دارند، احتمال زیادی وجود دارد که از الیاف آرامیدی استفاده شده باشد.
All-Dielectric چیست؟
عبارت All-Dielectric به این معناست که کابل به‌طور کامل فاقد هرگونه جزء فلزی رسانای الکتریسیته است؛ یعنی نه در بخش تقویت مکانیکی و نه در آرمور، هیچ فلز رسانایی به‌کار نرفته و تمام اعضای تقویتی از موادی مانند الیاف آرامید یا شیشه ساخته شده‌اند.
این ویژگی به‌خصوص برای کابل‌های هوایی مثل ADSS اهمیت زیادی دارد، چون این کابل‌ها اغلب روی همان تیرهایی نصب می‌شوند که خطوط برق فشار متوسط از آنها عبور می‌کند. نبود جزء فلزی رسانا یعنی حتی در نزدیکی خطوط برق، ریسک انتقال جریان الکتریکی، القای ولتاژ یا آسیب ناشی از رعد و برق به‌شدت کاهش می‌یابد.
در مقابل، کابل‌هایی که اجزای فلزی دارند (مثل سیم مهار فولادی یا آرمور فلزی) در نصب‌های هوایی نزدیک خطوط برق نیازمند رعایت فاصله‌ی ایمنی و ملاحظات فنی بیشتری هستند، در حالی‌که کابل تمام‌دی‌الکتریک این محدودیت را تا حد زیادی ندارد.
جدول جامع مقایسه انواع کابل فیبر نوری
← برای دیدن همه‌ی ستون‌ها، جدول را به کنار بکشید
| نام فارسی | نام انگلیسی | مخفف | محیط نصب | ژله‌ای/خشک | هوایی/زمینی/کانالی | ویژگی اصلی | کاربرد رایج |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| میکرو کابل | Micro Cable | — | میکروداکت | معمولاً خشک | کانالی | قطر و وزن کم | فضای محدود شهری |
| درآپ ۲S | Drop Cable 2S | — | هوایی/دسترسی | خشک | هوایی | مهار سبک‌تر* | اتصال مشترک |
| درآپ ۳S | Drop Cable 3S | — | هوایی/دسترسی | خشک | هوایی | مهار قوی‌تر* | اتصال مشترک، دهانه بیشتر |
| نوری خاکی خشک | Optical Buried Unfilled Cable | OBUC | خاکی | خشک | زمینی | دفن مستقیم | رطوبت کم |
| نوری خاکی ژله‌دار | Optical Buried Filled Cable | OBFC | خاکی | ژله‌ای | زمینی | مقاوم به رطوبت | دفن مستقیم مرطوب |
| نوری کانالی خشک | Optical Conduit Unfilled Cable | OCUC | کانال/داکت | خشک | کانالی | نصب/اسپلایس ساده | داخل داکت خشک |
| نوری کانالی ژله‌دار | Optical Conduit Filled Cable | OCFC | کانال/داکت | ژله‌ای | کانالی | مقاوم به رطوبت | داکت مرطوب |
| تیوب مرکزی | Central Tube | — | متنوع | هر دو نوع | زمینی/کانالی | قطر کم، وزن سبک | دسترسی، تعداد فیبر متوسط |
| ADSS اسپن ۸۰ | ADSS Span 80 | — | هوایی | — | هوایی | خودنگهدار، دی‌الکتریک | دهانه تا ~۸۰ متر |
| ADSS اسپن ۱۵۰ | ADSS Span 150 | — | هوایی | — | هوایی | مقاومت کششی بالاتر | دهانه تا ~۱۵۰ متر |
| هوایی خودنگهدار تک‌روکشه | Optical Self Supporting Aerial Cable Single Jacket | — | هوایی | — | هوایی | یک روکش یکپارچه | نصب هوایی ساده |
| تیوب مرکزی آرموردار | Central Tube Armored Cable | — | خاکی/کانالی | هر دو نوع | زمینی | محافظت مکانیکی بالا | مناطق پرخطر/جونده |
| هوایی و کانالی ژله‌دار | Duct And Aerial Filled Cable | — | هوایی/کانالی | ژله‌ای | چندمنظوره | انعطاف کاربردی | پروژه مختلط مرطوب |
| هوایی و کانالی خشک | Duct And Aerial Unfilled Cable | — | هوایی/کانالی | خشک | چندمنظوره | انعطاف کاربردی | پروژه مختلط خشک |
| کابل ترکیبی برق و نوری | Composite Cables Power & Optic | — | متنوع | — | متنوع | داده + برق در یک کابل | تغذیه تجهیزات دوردست |
| کابل زیردریایی | Submarine Fiber Optic Cable | — | زیر آب | — | دریایی | آرمور چندلایه، مقاوم فشار | اتصال بین‌قاره‌ای |
* جزئیات دقیق ساختار مهار در Drop Cable 2S/3S بین سازندگان مختلف متفاوت است؛ برای اطمینان دیتاشیت سازنده را بررسی کنید.
راهنمای انتخاب کابل برای فروشنده
وقتی مشتری با یک نیاز ساده و کلی سراغ شما می‌آید، دنبال‌کردن یک الگوریتم ساده کمک می‌کند سریع‌تر به گزینه‌ی درست برسید.
۱. محل نصب کجاست؟ → خاکی / کانالی / هوایی / ترکیبی
۲. محیط مرطوب است یا خشک؟ → Filled یا Unfilled
۳. کابل نیاز به مقاومت مکانیکی خاص دارد؟ (خاک بدون لوله، جوندگان، ترافیک سنگین) → Armored یا اعضای مقاوم بیشتر
۴. نصب هوایی است؟ → بررسی ADSS، Self-Supporting یا Aerial معمولی
۵. چند رشته فیبر نیاز است؟ → تعیین تعداد Core مناسب
مثال ۱: «برای داخل داکت کابل می‌خوام و محیط مرطوبه» → محل نصب کانالی است، محیط مرطوب است، پس گزینه‌ی اول بررسی OCFC (کانالی، ژله‌ای) است؛ اگر مقاومت مکانیکی خاصی هم لازم باشد، وجود آرمور را نیز بررسی کنید.
مثال ۲: «برای روی تیر برق کابل می‌خوام» → نصب هوایی است، پس باید درباره‌ی ADSS (و Span مناسب فاصله‌ی تیرها)، یا کابل هوایی خودنگهدار تک‌روکشه صحبت کنید و از مشتری فاصله‌ی تقریبی بین تیرها را بپرسید.
مثال ۳: «برای دفن مستقیم داخل خاک می‌خوام» → باید بین OBUC و OBFC بر اساس رطوبت خاک منطقه تصمیم بگیرید، و اگر ریسک جوندگان یا آسیب مکانیکی بالاست، گزینه‌ی Armored را هم پیشنهاد دهید.
اشتباهات رایج تازه‌کارها درباره کابل فیبر نوری
۱. اشتباه‌گرفتن Core هسته‌ی فیبر با تعداد Core کابل
۲. تصور این‌که هر کابل ژله‌ای برای هر محیطی مناسب‌تر است
۳. یکی‌دانستن ADSS با هر نوع کابل هوایی دیگر
۴. تصور این‌که عدد Span برابر با طول کل کابل است
۵. یکی‌دانستن Aramid و Kevlar بدون توجه به تفاوت برند و خانواده‌ی ماده
۶. تصور این‌که Armored یعنی کابل دارای جریان برق
۷. انتخاب کابل فقط بر اساس تعداد Core و نادیده‌گرفتن محیط نصب
۸. نادیده‌گرفتن شرایط واقعی نصب (رطوبت، فاصله دهانه، ریسک مکانیکی) هنگام خرید
ممنون از این مقاله خوب و جامع. سرعت و کیفیت انتقال اطلاعات در فیبرهای نوری همیشه دغدغه‌ی اصلی ماست و خوشحالم که کابلیران این موضوع رو تخصصی بررسی کرده. خسته نباشید به تیم خوبتون!
سلام شایان عزیز، ممنون از لطف و انرژی مثبت شما. خوشحالیم که این مقاله براتون مفید بوده. تیم کابلیران همیشه در تلاش هست تا با کیفیت‌ترین تجهیزات شبکه رو در اختیار شما قرار بده. اگر سوالی در مورد انتخاب نوع کابل دارید، ما با کمال میل راهنمایی‌تون می‌کنیم